TÌNH HÌNH CHIẾN SỰ TRUNG ĐÔNG – GIÁ DẦU

Sau khi các lực lượng của Houthi chiếm được Mocha và phần lớn khu vực ven biển phía Tây, họ đã đẩy sâu xuống phía Nam và gần như chiếm được toàn bộ khu vực ven biển, thậm chí là cả eo biển Bab al-Mandab. Họ cũng đã tiến ra và chiếm giữ hòn đảo cực kỳ quan trọng là đảo Perim nằm ngay giữa eo biển này. Vào sáng thứ Sáu (11/09/2026), các báo cáo quân sự đã xác nhận quân đội chính phủ Yemen phải rút chạy khỏi khu vực này.

Tuy nhiên, có một điểm khá quan trọng là vào ngày 11/09/2026, bản thân Houthi vẫn tuyên bố rằng tất cả các tàu bè quốc tế hoàn toàn an toàn, họ chỉ cấm vận tàu của Saudi Arabia mà thôi. Tương tự như ngày 10/09/2026 trước đó, Houthi vẫn đang cố định hình cuộc chiến này chỉ là nội chiến của Yemen (Houthi đối đầu với chính phủ Yemen và Saudi Arabia), không đụng chạm gì đến châu Âu hay nước Mỹ, với hy vọng các quốc gia khác sẽ đứng ngoài cuộc. Bằng chứng là tính đến thời điểm hiện tại, gần như tất cả tàu bè quốc tế vẫn qua lại khu vực này bình thường, ngoại trừ tàu của Saudi xuất phát từ cảng Yanbu phải đi vòng lên trên.

Căng thẳng thực sự nằm ở việc tối ngày 10/09/2026, đường ống dẫn dầu Đông – Tây đã bị tấn công. Đến ngày 11/09/2026, Saudi Arabia đã chính thức xác nhận điều này sau khi các hình ảnh vệ tinh được công bố. Đường ống bị bắn trúng ở khoảng 4 đoạn, đặc biệt là tại một trạm bơm (pumping station). Việc sửa chữa trạm bơm này phức tạp hơn đường ống bình thường và có thể mất vài ngày. Tính đến ngày 14/09/2026, toàn bộ 7 triệu thùng dầu đi qua tuyến ống Đông – Tây này vẫn đang bị tạm dừng.

Câu chuyện còn căng thẳng hơn khi Saudi Arabia coi đường ống này không chỉ là cơ sở hạ tầng quan trọng mà là cơ sở hạ tầng thiết yếu, sống còn của nền kinh tế. Việc tấn công vào đây thậm chí còn nghiêm trọng hơn cả việc ném bom vào thủ đô Riyadh. Do đó, có vẻ như Saudi đã kích hoạt Hiệp ước Mecca – hiệp ước phòng thủ chung giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Saudi Arabia và Pakistan. Chúng ta đang chờ xem hiệp ước này có thực sự hiệu quả hay chỉ nằm trên giấy. Dù Saudi không tuyên bố trực tiếp trên truyền thông, nhưng chắc chắn họ đã đàm phán ở hậu trường với các đồng minh.

Tuy nhiên, Pakistan có vẻ như đã nói "Không". Reuters đưa tin Pakistan từ chối với lý do hiệp ước này chỉ bảo đảm cho các cuộc chiến nổ ra sau khi ký kết, còn xung đột giữa Saudi và Yemen đã diễn ra từ trước. Dù tin của Reuters chưa thể xác nhận 100%, sự thật là cho đến ngày 14/09/2026 chúng ta không thấy bất kỳ sự can thiệp nào từ Pakistan.

Ở đầu kia, Thổ Nhĩ Kỳ có một căn cứ quân sự lớn ở Somalia (ngay phía dưới eo biển, Căn cứ này có tên là Camp TURKSOM (Trại TURKSOM), nằm tại thủ đô Mogadishu của Somalia.)

https://www.marinetraffic.com/en/ais/home/centerx:31.0/centery:25.1/zoom:5

và hoàn toàn có thể cử một vài tàu khu trục (destroyer) tới hỗ trợ. Nhưng Saudi lại lo ngại Thổ Nhĩ Kỳ sẽ nhân cơ hội này kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, biến tình huống thành "tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa", chỉ đơn giản là thay thế Houthi bằng một thế lực khác. Vì vậy, Hiệp ước Mecca tạm thời bị xem là vô tác dụng. Điều này giải thích tại sao các quốc gia Trung Đông luôn mong muốn ký kết thỏa thuận an ninh với Mỹ hoặc Israel.

Một điểm đáng chú ý khác: Vào ngày 10/09/2026, quân đội chính phủ Yemen yêu cầu đóng toàn bộ khu vực để oanh tạc Houthi. Nhiều người từng hy vọng việc quân chính phủ rút lui chớp nhoáng khỏi miền Tây (dù sở hữu vũ khí hiện đại) chỉ là chiến thuật "nhử" Houthi ra địa hình trống trải để dễ bề ném bom. Nhưng thực tế, chiến dịch oanh tạc chưa mang lại hiệu quả, Houthi vẫn tiếp tục tiến chiếm các khu vực phía Nam.

Cũng trong ngày 10/09/2026, Axios và Reuters đồng loạt đưa tin Thái tử Saudi Arabia (MBS) đã kêu gọi Tổng thống Trump can thiệp trực tiếp, sử dụng không quân Mỹ ném bom các vị trí của Houthi, nhưng ông Trump đã từ chối. Thông tin này rất có cơ sở vì không có sự phủ nhận nào từ giới chức hai bên.

Tại sao Mỹ lại từ chối?

– Vấn đề dàn trải lực lượng: Trump không muốn sa lầy vào một cuộc chiến khi lực lượng Mỹ chưa có sự chuẩn bị. Ở giai đoạn căng thẳng với Iran, Mỹ luôn để tàu sân bay USS Gerald R. Ford túc trực ở Biển Đỏ để phản ứng nhanh. Nhưng hiện tại, các tàu sân bay Mỹ đang tập trung gần Iran, muốn điều động thêm từ lục địa Mỹ sẽ mất khoảng một tháng. Bản thân Saudi có lực lượng không quân khổng lồ với 384 chiến đấu cơ (chỉ sau Israel ở Trung Đông) nhưng không tự giải quyết được vấn đề, khiến Mỹ cảm thấy đây là một đồng minh khá "tạ".

– Vấn đề ngoại giao & Lợi ích: Trước đây, Trump từng tạo cơ hội cho Saudi tham gia Hiệp ước Abraham (bình thường hóa quan hệ với Israel) và hỗ trợ công nghệ hạt nhân dân sự. Nhưng Saudi lại chọn lập liên minh Mecca với Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan. Hơn nữa, trong giai đoạn Mỹ hộ tống tàu qua eo biển Hormuz, Saudi từng cấm Mỹ sử dụng căn cứ quân sự trong 36 tiếng. Nước Mỹ không thể bị "dùng khi muốn và bỏ khi không cần". Việc Trump thù dai và từ chối hỗ trợ lúc này là điều dễ hiểu. Houthi cũng khôn khéo khi liên tục nhấn mạnh họ chỉ nhắm vào tàu Saudi.

– Phép thử với châu Âu: Mỹ có thể đang muốn xem châu Âu sẽ hành động ra sao. Châu Âu là bên sử dụng tuyến đường Biển Đỏ nhiều nhất nhưng lại ỷ lại vào Mỹ. Đoạn chat rò rỉ của giới chức Mỹ (như Marco Rubio và Pete Hegseth) từng phàn nàn việc châu Âu không chịu tự lập lực lượng bảo vệ. Có thể Mỹ muốn ép Saudi phải cầu viện châu Âu, buộc châu Âu tự đứng ra bảo vệ lợi ích hàng hải của mình thay vì chờ đợi Mỹ xử lý.

Cuối cùng, chiến thắng này giúp Houthi mở rộng kiểm soát eo biển Bab al-Mandab. Dù hiện tại họ đang "nice" (cho tàu quốc tế qua lại tự do), nhưng sau khi chiến tranh kết thúc, đây sẽ là một rủi ro lớn mà Mỹ sớm muộn cũng phải giải quyết. Dựa trên lịch sử, sắp tới chúng ta có thể sẽ thấy các cuộc đàm phán nội bộ. Houthi không đủ năng lực quản lý toàn bộ lãnh thổ rộng lớn, nên họ có thể sẽ chấp nhận đổi các vùng đất phía Bắc để giữ lại khu vực ven biển chiến lược này và thiết lập một phòng tuyến mới.

(Lưu ý thêm: Nếu Saudi xin gia nhập Hiệp ước Abraham và nhờ Israel ném bom Houthi thì sao? The Jerusalem Post vào ngày 11/09/2026 đã khẳng định Israel sẵn sàng ném bom Houthi ngay lập tức mà không cần Saudi phải ký Hiệp ước Abraham, họ chỉ chờ có người mở lời. Tuy nhiên, Thái tử MBS khó có thể làm vậy vì điều này sẽ làm giảm nghiêm trọng uy tín chính trị của Saudi tại Trung Đông).